RAPORT ZESPOŁU WIZYTUJĄCEGO
PAŃSTWOWEJ KOMISJI AKREDYTACYJNEJ

Z przebiegu wizytacji na kierunku chemia
Na Wydziale Chemii Uniwersytetu warszawskiego
Zespół Wizytujący powołany przez  Państwową Komisje Akredytacyjną (PKA)
w składzie:
Prof. dr hab. inż. Zenon Łukaszewski – przewodniczący
Prof. dr hab. Andrzej Parczewski        - ekspert
Prof. dr hab. Ewa Hawlicka                 - ekspert
Mgr Marianna Siedlarska                     - ekspert 
przeprowadził w dniach 19-21 października 2003 r, - zgodnie z wytycznymi PKA -wizytację kierunku CHEMIA na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Raport powstał w oparciu o przeprowadzoną wizytację, informacje uzyskane z MENiS oraz Raport Samooceny przedstawiony przez Uczelnię. Ocena jakości kształcenia i przestrzegania warunków prowadzenia studiów wyższych została przeprowadzona na podstawie niżej wymienionych aktów prawnych:
1. ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr. 65 póz. 385 z późn. zm.),
2. rozporządzenie Ministra Edukacji i Sportu z dnia 28 marca 2002 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów (Dz.U. Nr 55, poz.480 z późn. zm.),
3. rozporządzenie Ministra Edukacji i Sportu z dnia 20 września 2000 r. w sprawie doku-kumentacji przebiegu studiów (Dz.U. Nr 81, poz.907 z późn. zm.),
4. zarządzenie Ministra Edukacji i Sportu z dnia 9 kwietnia 1992 r. w sprawie określenia rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzoru dyplomu wydawanego przez uczelnie (M.P. Nr 12 póz. 85 z późn. zm.).
Wydział kształci studentów na kierunku chemia w systemie studiów dziennych na
poziomie magisterskim w zakresie 5 specjalności: chemia, chemia biologiczna, analityka,
chemia informatyczna i chemia nowych materiałów. Ponadto wydział prowadzi studia
podyplomowe dla nauczycieli chemii i przyrody.
Przebieg wizytacji:
Zespół Wizytujący spotkał się wieczorem 19 października br. w celu wymiany opinii o “Raporcie samooceny" wraz z załącznikami oraz uściślenia planu wizytacji. Stwierdzono,   że   Raport   samooceny   został   przygotowany   zgodnie   z   wytycznymi Prezydium PKA (Uchwała nr 18 / 2002) oraz załączonymi do nich szczegółowymi uwagami sformułowanymi przez Zespół Kierunków Studiów Matematyczno - Fizyczno -Chemicznych PKA. Ustalono ponadto listę spraw, które wymagają dodatkowych wyjaśnień ze strony Władz Dziekańskich. Był to w szczególności problem pewnej rozbieżności realizowanych programów ze standardem nauczania na kierunku chemia.

W dniu 20 października br. spotkano się z władzami dziekańskimi oraz z zespołem
przygotowującym  Raport Samooceny, ze studentami studiującymi na Kierunku oraz pracownikami Wydziału. Dokonano wizytacji zajęć dydaktycznych, przeglądu bazy materialnej, wizytacji laboratoriów komputerowych oraz biblioteki.  W dniu 21 października br. Zespół Oceniający dokonał przeglądu prac  dyplomowych, kontynuował wizytację zajęć dydaktycznych i przegląd pomieszczeń dydaktycznych. Ostatnim punktem wizytacji było spotkanie z Prorektorem Uczelni.
Kadra naukowo-dydaktyczna, studenci:
Kadrę profesorów tytularnych i doktorów habilitowanych	afiliowanych na kierunku
Chemia stanowi: 49 osób, w tym 23 profesorów tytularnych. Ponadto Wydział zatrudnia
l emerytowanych profesorów i l emerytowanego doktora habilitowanego, W teczkach
osobowych profesorów i doktorów habilitowanych znajdują się oświadczenia o uznaniu
zatrudnienia na Wydziale Chemii za podstawowe miejsce pracy. Jest zatem ze znacznym
nadmiarem spełnione minimum kadrowe.
Liczba studentów kształconych w systemie studiów dziennych na poziomie magisterskim wynosi 515. Wyznacza to proporcje pracowników samodzielnych i studentów zbliżone do l : 10. Zatem nie jest przekroczony stosunek 1: 60,
Program nauczania
Obecnie na Wydziale Chemii prowadzone są studia stacjonarne według trzech programów: programu starego, programu wprowadzonego w roku akademickim 2000 / 2001 oraz według programu wprowadzonego w roku akademickim 2002 / 2003.
Szczegółowe porównanie liczby godzin zajęć przewidzianych standardami kształcenia z liczbą godzin zajęć przewidywanych przez najnowszy program studiów magisterskich w systemie studiów dziennych na kierunku Chemia Wydziału Chemii na 5 specjalnościach zestawiono w zamieszczonej niżej Tablicy 1. Wynikają z tego porównania są następujące wnioski:
Studia magisterskie na wszystkich specjalnościach na kierunku Chemia realizowanym w systemie studiów dziennych spełniają standardy nauczania na kierunku chemia. Liczba godzin przewidzianych programem zajęć dla wszystkich specjalności wynosi 3505, podczas gdy standard wymaga 3500 godzin. Standardy spełnione są dla każdej grupy przedmiotów. Uwagę zwraca znaczne przekroczenie standardów matematyki, fizyki oraz informatyki.
Studia podyplomowe
Kształcenie nauczycieli na studiach podyplomowych powinno odpowiadać warunkom wymienionym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 września 2003 r.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego spełnia ustawowe wymagania odnośnie minimum kadrowego, proporcji kadry samodzielnej i studentów oraz zgodności programu nauczania z obowiązującym standardem nauczania na Kierunku Chemia. Wydział powinien objąć praktykami wszystkich studentów Wydziału.
Tabela 1. Porównanie programów różnych specjalności na kierunku Chemia Wydziału Chemii
Uniwersytetu Warszawskiego ze standardami  nauczania.

	Uniwersytet Warszawski

	Standard
	Chemia
	Chemia
	Analityka
	Chemia
	Chemia

	
	
	biologiczna
	
	informat
	nowych

	

	
	
	materiał,
	
Przedmioty kształcenia

	

	
	
Ogólnego

	

	
	
1.    Przedmioty
	60
	60
	60
	60
	60
	60
	
Humanistyczne

	

	
	
2.    Język obcy
	120
	240
	240
	240
	240
	240
	
3.    Wychowanie
	60
	180
	180
	180
	180
	180
	
Fizyczne

	

	
	
Przedmioty podstawowe

	

	
	
1.    Matematyka
	150
	255
	225
	225
	255
	255
	
2.    Fizyka
	90
	195
	135
	135
	195
	195
	
3.    Informatyka
	30
	105
	105
	105
	120
	105
	
Przedmioty kierunkowe

	

	
	
1.    Chemia

	

	
	
analityczna i
	240
	240
	240
	
	240
	240
	
Analiza

	
	285

	
Instrumentalna

	

	
	
2.    Chemia

	

	
	
fizyczna,
	390
	465
	465
	465
	465
	465
	
teoretyczna,

	

	
	
Krystalografia

	

	
	
3.    Chemia ogólna i
	300
	330
	330
	330
	330
	330
	
Nieorganiczna

	

	
	
4.    Chemia

	

	
	
organiczna i
	360
	375
	375
	375
	375
	375
	
Makromolekula

	

	
	
Rna

	

	
	
5.    Technologia
	60
	75
	75
	75
	75
	75
	
Chemiczna

	

	
	
Pozostałe  przedmioty

	

	
	
Kierunkowe
	
	1015
	1075
	1030
	1075
	1015
	
Razem
	3500
	3505
	3505
	3505
	3505
	3505

Infrastruktura dydaktyczna
Wydział Chemii dysponuje jedną aulą i 17 salami wykładowymi, dobrze wyposażonymi                                                
 w środki audio-wizualne, o łącznej powierzchni około 1000 m2 i łącznej liczbie
miejsc ponad 1000. Laboratoria studenckie w liczbie 26 zajmuj ą łącznie powierzchnię
ponad 2100 m2 i  znajdują się w większości w bardzo  dobrym  stanie i są dobrze wyposa
żone. Poza tym Wydział posiada obszerną, bardzo dobrze wyposażoną bazę badawczą.
Studenci, a w szczególności magistranci studiują i wykonują swoje prace w dobrych wa
runkach lokalowych. Niewątpliwie są to bardzo dobre warunki.

Obsługa administracyjna studiów

Przebieg studiów na kierunku chemia dokumentowany jest w Dziekanacie Wydziału Chemii oraz w Dziale Spraw Studenckich Uniwersytetu Warszawskiego.
Sprawy dotyczące toku studiów, tj. teczki akt osobowych studentów, księga dyplomów oraz album studenta jako dodatkowy dokument wewnętrzny są prowadzone przez Dziekanat ds. Studenckich.
Album studenta dla wszystkich wydziałów prowadzony jest na szczeblu centralnym przez Dział Spraw Studenckich Uniwersytetu Warszawskiego. Dokument ten prowadzony jest starannie.
W czasie wizytacji stwierdzono, iż zapisy w księdze dyplomów, prowadzonej przez Wydział, są mało staranne. Ponadto w dokumencie tym są wprowadzone niezasadnie dodatkowe zapisy, tj. :
- uzyskana ocena z egzaminu dyplomowego,
- nazwiska promotorów i recenzentów prac dyplomowych,
- “zapłacono od pozycji",
- “oryginał w kasie pancernej" itd.
Pierwsza księga dyplomu została zakończona na dwóch numerach 1687. Z zapisu w księdze wynika, iż ten sam numer dyplomu 1687 otrzymały dwie osoby, jedna z numerem albumu studenta 78985, druga z numerem albumu 92662. W księdze tej nie zostały wykorzystane strony od nr 170 - 200. Ponadto brak adnotacji o zakończeniu księgi. Zamiast adnotacji o zakończeniu księgi widnieje zapis “Patrz następna księga". Druga księga dyplomów rozpoczyna się nieprawidłowo od końca pierwszej strony, tj. dwóch przedostatnich rubryk. Ponadto stwierdzono brak podpisu potwierdzającego odbiór dyplomu. Sytuacja ta dotyczy absolwentów, którzy nie zgłosili się po odbiór odpisów dyplomów, a oryginał dyplomu został im wydany na uroczystym wręczaniu dyplomów.
W wybranych losowo teczkach studenta stwierdzono brak:
- kopii decyzji o przyjęciu na I rok studiów, przesłanej kandydatowi,
- podpisów Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na kwestionariuszu rekrutacyjnym.
Stwierdzono również, iż decyzje o skreśleniu z listy studentów podpisywane są przez prodziekana, a nie organ jednoosobowy uczelni, którym jest dziekan. Z wyjaśnień władz Wydziału Chemii oraz pisma prorektora Uniwersytetu Warszawskiego wynika, iż prodziekan działa z upoważnienia organu, bowiem sprawy studenckie należą do kompetencji prodziekana.

Dyplomy ukończenia studiów wypisywane są przez  Dziekanat ds. Studenckich
Wydziału Chemii prawidłowo i sporządzane w terminie określonym w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 września 2000 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów.
Dziekanat ds. Studenckich Wydziału Chemii prawidłowo prowadzi rejestr wydanych indeksów i legitymacji studenckich.
Ocena wizytowanych zajęć
Zespół Oceniający wizytował pracownie zakładów dydaktycznych chemii fizycznej, chemii teoretycznej i krystalografii, chemii nieorganicznej i analitycznej, chemii organicznej I technologii chemicznej, a w szczególności - pracownie spektroskopii jądrowego rezonansu magnetycznego, elektrochemii, oddziaływań międzymolekulamych, spektrometrii w podczerwieni, spektrometrii Ramana, chemii nieorganicznej, teoretycznych podstaw chemii analitycznej , elektroanalizy chemicznej, chemii analitycznej stosowanej, teorii i zastosowań elektrod, chemii kwantowej, chemii związków naturalnych, węglowodanów, technologii chemicznej, a także inne naukowe pracownie, w których są wykonywane prace magisterskie i doktorskie.
W trakcie wizytacji pracowni studenckich i naukowych Zespół Oceniający zwracał uwagę przede wszystkim na następujące elementy: zrozumienie i zaangażowanie studentów w wykonanie ćwiczenia lub w pracy badawczej (magistranci); dostępność miejsca, sprzętu laboratoryjnego i aparatury; jakość aparatury przeznaczonej do dydaktyki; jakość aparatury naukowej udostępnianej studentom wyższych lat studiów (magistrantom); bezpieczeństwo pracy oraz gospodarka odpadami.
Zespół Oceniający stwierdza, że zajęcia dydaktyczne odbywaj ą się w dobrych warunkach, zapewniających studentom bezpieczne wykonywanie ćwiczeń. Wyposażenie pracowni w aparaturę dydaktyczną jest dobre. Stan techniczny sal, w których odbywają się ćwiczenia jest     bardzo dobry. Dobór ćwiczeń i ich realizacja odpowiadają wymaganiom współczesnej chemii. W większości wizytowanych pracowni jest wywieszony regulamin pracowni, zasady BHP, oraz instrukcja pierwszej pomocy. Gospodarka odpadami jest poprawna.
Zespół Oceniający stwierdził tylko nieliczne odstępstwa od zasad BHP. Dlatego Zespół Oceniający uważa, że konieczne jest uzupełnienie wyposażenia wszystkich pracowni, w których odbywają się zajęcia ze studentami, w sprzęt ochronny ( rękawice, okulary itp.) i gaśniczy ( gaśnice, koce ) oraz wyraźne oznakowanie miejsc przechowywania lub umiejscowienia tego sprzętu. Dotyczy to także instrukcji udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku. Ponadto, Zespół Oceniający uważa, że we wszystkich pracowniach i innych pomieszczeniach, w których okna zostały okratowane, klucze do krat powinny znajdować się na widocznym (od wewnątrz pomieszczenia) miejscu, łatwo dostępnym dla osób przebywających w pomieszczeniu.
Prace dyplomowe magisterskie i egzaminy dyplomowe magisterskie
Zespół Oceniający zapoznał się z kilkunastoma wybranymi pracami magisterskimi wykonanymi w ostatnich latach oraz z dokumentacją związaną z obroną pracy dyplomowej i końcową oceną studiów.

Zespół wyraża pozytywną opinię o poziomie prac dyplomowych oraz sposobie prowadzenia egzaminu magisterskiego. Jednak w kilku przypadkach stwierdzono, że pytania egzaminacyjne były zbieżne z tematem pracy dyplomowej.

Praktyki zawodowe

Studenci uzyskujący uprawnienia pedagogiczne odbywaj ą praktyki pedagogiczne
w wymiarze 150 godzin w gimnazjach (3 tygodnie) i liceach (6 tygodni). Ponadto
każdego roku Wydział organizuje wycieczki do zakładów przemysłu chemicznego.
Jednakże obowiązek zorganizowania praktyk (przemysłowych lub laboratoryjnych) dla
studentów nie nabywających uprawnień pedagogicznych nie jest spełniony.

Dostępność internetu
Studenci wszystkich lat maj ą dostęp do Laboratorium Komputerowego (Internet, e-mail, programy do opracowywania danych, bazy danych) w godzinach od 9 do 18 poza godzinami zajęć. Laboratorium komputerowe udostępnia 24 stanowiska pracujące w systemie Windows 2000 oraz w Linuxie i posiadają połączenie z Intemetem. Dodatkowo magistranci mogą korzystać z sieci komputerowych Pracowni Naukowych Wydziału.
Języki obce
Nauka języków obcych jest prowadzona w tradycyjny sposób. Wydział nie prowadzi kształcenia w językach obcych. Studenci I roku mogą wybrać wykład Chemia Ogólna w wersji angielskiej - General Chemistry.
Pedagogiczne przygotowanie absolwentów
Studenci mogą uzyskać uprawnienia pedagogiczne zaliczając blok przedmiotów pedagogicznych zgodnie z rozporządzeniem MEN w sprawie kwalifikacji nauczycieli Dz.U. nr 155 z 2002r. poz.1288 §1 punkt 3. Blok ten obejmuje: psychologię (90 godz.), pedagogikę (30 godz), dydaktykę chemii (150 godz.) oraz praktyki pedagogiczne (150 godz.). Podział obowiązujących 270 godz. przedmiotów pedagogicznych uwzględnia eksperymentalny charakter nauczanego przedmiotu.
Biblioteka
Biblioteka Wydziału Chemii ma w swoich zbiorach ok. 22 tysięcy woluminów; liczba podręczników i skryptów dla studentów wynosi ok. 5 tysięcy woluminów. W Bibliotece Wydziałowej znajdują, się 2 komputery przeznaczone dla czytelników. Na komputerach tych zainstalowana została baza Beilstein&Gmeiin z abstraktami z zakresu chemii organicznej. Jest zapewniony dostęp do bazy czasopism pełnotekstowych.

Dostępność samodzielnych pracowników naukowych
W oparciu	o informacje uzyskane zarówno od pracowników dydaktycznych                                               Wydziału, jak i studentów, nauczyciele akademiccy są zawsze do dyspozycji studentów. Jednak Zespół Oceniający uważa, że niezbędne jest umieszczenie na drzwiach pomieszczeń,
w których przebywają nauczyciele akademiccy, informacji o terminie konsultacji (co naj
mniej l godzina w tygodniu).

Wewnętrzna ocena jakości kształcenia

Według Raportu Samooceny ocenę zajęć dydaktycznych dokonuje się przez przeprowadzanie pod koniec semestru ankiet wśród studentów. Od roku 2001/2002 na Wydziale obowiązują ankiety opracowane przez Samorząd Studencki. Ankiety są dostarczane przez studentów do Kierowników Zakładów Dydaktycznych i są do wglądu dla osób prowadzących zajęcia. Średnia z ocen uzyskanych w ankietach uwzględniana jest w opinii sporządzanej przez Kierownika Zakładu podczas okresowej oceny nauczycieli akademickich. Średnia ocena z ankiet brana też jest pod uwagę przez Komisję RW ds. Studenckich i Dydaktyki przy przyznawaniu nagród dydaktycznych.
Jednakże Zespół Oceniający stwierdził, iż w aktach osobowych profesorów i doktorów habilitowanych nie rna informacji o dokonaniu okresowej oceny nauczycieli aka» demickich.
Ruch naukowy studentów
Odnotowano imponujący udział studentów w publikacjach naukowych wynikający ze współpracy z opiekunami naukowymi. W okresie 1999 - 2001 udokumentowano udział studentów w ponad 50 publikacjach naukowych, opublikowanych w czasopismach z listy filadelfijskiej. Średnio co 4 - 5 student kończący studia legitymuje się takim osiągnięciem. Równolegle działa aktywne koło naukowe.
Samorząd studencki
Podczas wizytacji nie ujawniły się trudności współpracy samorządu z władzami dziekańskimi.
Socjalne sprawy studentów
Studenci nie sygnalizowali szczególnych trudności w tym zakresie.
Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że poziom kształcenia na kierunku Chemia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego nie budzi istotnych zastrzeżeń a w niektórych aspektach może stanowić wzór godny upowszechnienia ( udział studentów w pracach naukowych wyrażający się udziałem w publikacjach naukowych ).

WNIOSEK KOŃCOWY:
Zespół Wizytujący uważa, że Wydział Chemii_Uniwersytetu Warszawskiego spełnia
ustawowe wymagania odnośnie minimum kadrowego, proporcji kadry samodzielnej i studentów oraz pod względem zgodności programu nauczania z obowiązującym standardem nauczania na kierunku Chemia a poziom kształcenia na kierunku nie budzi istotnych zastrzeżeń.
W Imieniu Zespołu Wizytującego

Zenon Łukaszewski